mirmahnaz

درد در ناحیه مقعد فراتر از یک آزار جسمی ساده است و می‌تواند کیفیت زندگی، تمرکز ذهنی و روابط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از افراد حتی از نشستن کوتاه روی صندلی یا رفتن به سرویس بهداشتی وحشت دارند. این دردها معمولاً ناشی از التهاب یا آسیب بافت‌های حساس و پر از اعصاب در انتهای دستگاه گوارش هستند. ترس از درد گاهی باعث تأخیر در اجابت مزاج می‌شود، که منجر به سفت شدن مدفوع و ایجاد زخم مقعدی (شقاق) می‌شود؛ اصلی‌ترین عامل دردهای خنجری هنگام دفع.

درد هنگام نشستن و اجابت مزاج چه معنایی دارد؟

درد هنگام نشستن معمولاً ناشی از فشار مستقیم وزن بدن روی عضلات کف لگن و بافت‌های اطراف مقعد است. در صورت وجود تورم، آبسه یا کیست، این فشار باعث تحریک اعصاب و درد مبهم یا گزنده می‌شود. درد هنگام دفع مدفوع نیز ناشی از اصطکاک مدفوع با بافت‌های آسیب‌دیده و انقباض عضلات اسفنکتر است. منشأ این درد می‌تواند از استخوان دنبالچه یا غدد اطراف کانال دفع باشد و تشخیص صحیح نیازمند تخصص پزشکی است.

شایع‌ترین علل درد مقعدی

هموروئید (بواسیر): تورم رگ‌های خونی که فشار نشستن را دردناک می‌کند.

شقاق یا زخم مقعد: ترک‌های طولی کانال مقعد که درد شدید ایجاد می‌کنند.

آبسه مقعدی: تجمع چرک و التهاب با درد ضربان‌دار.

فیستول مقعدی: تونل غیرطبیعی بین پوست و کانال مقعد.

التهاب پروکتیت: التهاب مخاط رکتوم با احساس فشار دائمی.

اسپاسم عضلات کف لگن: درد ناگهانی و تیرکشنده هنگام نشستن.

سوزش و درد هنگام نشستن

سوزش مقعدی اغلب به تحریک پایانه‌های عصبی ناشی از ترشحات عفونی یا آسیب پوست مرتبط است. تماس با سطوح سفت و اصطکاک لباس، التهاب را تشدید کرده و درد عمیق ایجاد می‌کند. این وضعیت می‌تواند پیش‌درآمد ضایعات جدی‌تر مانند زخم یا فیستول باشد.

شقاق؛ شایع‌ترین علت درد

شقاق یا زخم مقعدی ترک طولی کانال مقعد است که به دلیل فشار بیش از حد ناشی از یبوست یا اسهال ایجاد می‌شود. درد آن شدید است و پس از دفع نیز ادامه دارد. زخم‌های مزمن به درمان دارویی پاسخ نمی‌دهند و اغلب نیاز به لیزر یا جراحی کم‌تهاجمی برای شل کردن عضله و بهبود خون‌رسانی دارند.

کیست مویی دنبالچه؛ علت درد نشیمنگاه

درد بالای خط باسن و استخوان دنبالچه اغلب ناشی از کیست مویی پیلونیدال است. این کیست حاوی مو و عفونت است و با نشستن طولانی یا فشار، درد شدید ایجاد می‌کند. درمان کامل نیازمند جراحی یا لیزر برای حذف کیسه مو و جلوگیری از عود است.

خوددرمانی؛ اشتباه رایج

استفاده از پمادها یا ملین‌ها بدون تشخیص متخصص می‌تواند بیماری را بدتر کند، عفونت را گسترش دهد و زمان طلایی درمان را از دست بدهد. درد مقعد نشانه‌ای از مشکل عمیق‌تر است و نباید تنها با مسکن سرکوب شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

درد شدید یا طولانی‌مدت

خونریزی مکرر یا مخلوط با مخاط

لمس توده سفت غیرطبیعی

تب، لرز یا درد ضربان‌دار

تغییرات ناگهانی در قطر یا شکل مدفوع

درمان درد مقعدی

در مراحل اولیه، رژیم غذایی پرفیبر، حمام سیتز و پمادهای تخصصی می‌توانند مؤثر باشند. در موارد مزمن، لیزر درمانی با دقت میکرومتری، فشار روی عضلات را کاهش داده و بافت آسیب‌دیده را ترمیم می‌کند. مزایای آن شامل درد کم، عدم نیاز به پانسمان و بازگشت سریع به فعالیت‌های روزمره است.

منبع