mirmahnaz

تجربه درد، تورم یا خونریزی در ناحیه مقعد، تنها یک مشکل جسمی ساده نیست؛ این علائم می‌توانند به‌طور مستقیم کیفیت زندگی، سلامت روان و روابط اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهند. ناحیه نشیمنگاهی یا کانال آنورکتال به دلیل تراکم بالای پایانه‌های عصبی و شبکه‌های عروقی ظریف، نسبت به هرگونه فشار یا التهاب بسیار حساس است.

از منظر رفتارشناسی بیماران، شرم اجتماعی و ترس از جراحی‌های دردناک قدیمی باعث می‌شود بسیاری از افراد مراجعه به پزشک را به تعویق بیندازند. این تأخیر، یک اختلال ساده عروقی را به هموروئید پیشرفته تبدیل می‌کند. خوشبختانه پزشکی مدرن با معرفی روش‌های کم‌تهاجمی، مسیر درمان بواسیر را متحول کرده است. در این مقاله، تمام روش‌های درمان هموروئید از دارو تا لیزر و جراحی را به‌صورت علمی بررسی می‌کنیم.

هموروئید چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

برخلاف تصور عموم، هموروئید یک بافت غیرطبیعی یا زائده اضافی نیست. بالشتک‌های هموروئیدی ساختارهایی طبیعی در کانال مقعد هستند که از عروق خونی، بافت پیوندی و عضلات صاف تشکیل شده‌اند و نقش مهمی در کنترل دفع دارند.

مکانیسم بیماری

زمانی که فشار داخل این عروق افزایش می‌یابد، بیماری آغاز می‌شود. عوامل شایع شامل:

یبوست مزمن و زور زدن هنگام دفع

بارداری

نشستن طولانی‌مدت

چاقی و افزایش فشار شکمی

این فشار باعث شل شدن بافت‌های نگهدارنده، تورم عروق، نازک شدن دیواره رگ‌ها و در نهایت خونریزی یا بیرون‌زدگی (پرولاپس) می‌شود.

انواع هموروئید

هموروئید داخلی: بالای خط دندانه‌ای؛ معمولاً بدون درد ولی همراه با خونریزی

هموروئید خارجی: زیر پوست لبه مقعد؛ دردناک به دلیل وجود پایانه‌های عصبی

درمان هموروئید با دارو و پماد (گرید ۱ و ۲)

در مراحل اولیه، درمان دارویی نقش کلیدی دارد. هدف این درمان‌ها کاهش التهاب، تسکین درد و بهبود گردش خون است.

🔹 پمادهای ضدالتهاب و بی‌حس‌کننده

پمادهایی مانند آنتی‌هموروئید که حاوی:

لیدوکائین (کاهش درد)

هیدروکورتیزون (ضدالتهاب)

زینک اکساید (محافظ مخاط)

این ترکیبات به‌طور موقت تورم و سوزش را کاهش می‌دهند.

🔹 پماد نیتروگلیسیرین و مسدودکننده‌های کانال کلسیم

این داروها با شل کردن عضله اسفنکتر داخلی:

فشار روی عروق را کاهش می‌دهند

جریان خون موضعی را بهبود می‌بخشند

⚠️ عارضه شایع: سردرد

🔹 داروهای خوراکی (فلبوتونیک‌ها)

ترکیباتی مانند دیوسمین و هسپریدین:

دیواره سیاهرگ‌ها را تقویت می‌کنند

نفوذپذیری مویرگ‌ها را کاهش می‌دهند

📌 داروها در بواسیر پیشرفته (گرید ۳ و ۴) درمان قطعی نیستند، بلکه نقش کمکی دارند.

درمان‌های کم‌تهاجمی و کلینیکی هموروئید

زمانی که دارو پاسخگو نباشد، تکنولوژی‌های نوین وارد عمل می‌شوند.

🔹 لیزر هموروئید (Laser Hemorrhoidoplasty)

استاندارد طلایی درمان هموروئید

استفاده از لیزر CO₂ یا لیزر پرتوان

تبخیر یا انعقاد عروق هموروئیدی

حداقل درد و خونریزی

بدون نیاز به بیهوشی عمومی

بازگشت سریع به زندگی روزمره

🔹 بستن باند لاستیکی (RBL)

مخصوص هموروئید داخلی

قطع خون‌رسانی با حلقه لاستیکی

افتادن بافت طی چند روز

🔹 اسکلروتراپی

تزریق ماده شیمیایی برای تحلیل بافت

مناسب گرید ۲ مقاوم به دارو

نظر متخصص

دکتر عاطفه دهقانی تفتی، جراح عمومی و متخصص کولورکتال:

«بزرگ‌ترین دشمن بیماران هموروئیدی، صبر کردن به امید بهبودی خودبه‌خودی است. هموروئید یک بیماری پیشرونده است. درمانی که امروز با لیزر در ۲۰ دقیقه انجام می‌شود، در صورت تأخیر می‌تواند به جراحی‌های وسیع و نقاهت طولانی منجر شود.»

جراحی‌های بیمارستانی هموروئید (گرید ۴)

در موارد شدید که بیرون‌زدگی دائمی وجود دارد:

🔹 هموروئیدکتومی سنتی

برداشتن کامل بافت هموروئیدی

درد و دوره نقاهت طولانی

🔹 جراحی با استاپلر (PPH)

بازگرداندن بافت به محل اصلی

درد کمتر نسبت به جراحی باز

احتمال عوارض دیررس

پیشگیری از عود هموروئید

حتی پس از موفق‌ترین درمان‌ها، بدون اصلاح سبک زندگی احتمال عود وجود دارد:

مصرف ۲۵ تا ۳۰ گرم فیبر روزانه

نوشیدن آب کافی

فعالیت بدنی منظم

پرهیز از نشستن طولانی‌مدت

تمرینات کگل برای تقویت کف لگن

نتیجه‌گیری: بواسیر خونی چیست و چرا مهم است؟

بواسیر خونی زمانی رخ می‌دهد که هموروئید داخلی دچار پارگی شده و خون قرمز روشن دفع می‌شود. اگرچه اغلب بدون درد است، اما:

می‌تواند باعث کم‌خونی مزمن شود

همیشه نیاز به بررسی تخصصی دارد

نباید با بیماری‌های جدی‌تر روده اشتباه گرفته شود

جمع‌بندی نهایی

درمان هموروئید دیگر یک تجربه دردناک و ترسناک نیست. با ترکیب دارو، لیزر و اصلاح سبک زندگی می‌توان به‌سرعت و با حداقل ناراحتی، به زندگی عادی بازگشت. انتخاب پزشک آگاه و روش درمانی مناسب، کلید رهایی قطعی از بواسیر است.

منبع